Podstawowe prawa

Polskie ustawodawstwo szczegółowo określa prawa mniejszości narodowych. Najważniejszym aktem jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Wśród innych, podstawowych aktów prawnych należy wymienić także: ordynację wyborczą, prawo o stowarzyszeniach, ustawę o języku polskim, ustawę o systemie oświaty, rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie kształcenia umożliwiającego podtrzymanie tożsamości narodowej, etnicznej i językowej uczniów należących do mniejszości narodowych, rozporządzenie tego samego ministra dotyczące zwiększenia subwencji oświatowej dla szkół mniejszości narodowych o 20 % lub 50% w stosunku do innych szkół, ustawę o radiofonii i telewizji, kodeks karny, kodeksy postępowania - administracyjnego, cywilnego i karnego, ustawę o ochronie danych osobowych.
Polska przyjęła również szereg aktów prawa międzynarodowego, regulujących prawa mniejszości narodowych. Są to między innymi: Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 roku, Międzynarodowa Konwencja w Sprawie Likwidacji Wszelkich Form Dyskryminacji Rasowej z 7 marca 1966 roku, Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych z 16 grudnia 1966 roku i Konwencja Praw Dziecka z 20 listopada 1989 roku.
W Europie najważniejszym dokumentem regulującym prawa mniejszości narodowych jest Konwencja ramowa Rady Europy o ochronie mniejszości narodowych. Polska podpisała ten dokument w 1995 r., a ratyfikowała go 10 listopada 2000 r. Kraj nasz stał się stroną Konwencji 1 kwietnia 2001 r.
Zapisy dotyczące praw poszczególnych mniejszości narodowych znalazły się w traktatach dwustronnych, które Polska zawarła ze wszystkimi swoimi sąsiadami.

Do podstawowych praw mniejszości narodowych, gwarantowanych prawem polskim należą:

• zakaz dyskryminacji oraz istnienia organizacji, których program lub działalność zakłada albo dopuszcza nienawiść rasową i narodowościową;

• wolność zachowania i rozwoju własnego języka;

• wolność zachowania obyczajów i tradycji oraz rozwoju własnej kultury;

• prawo do nauki języka i w języku mniejszości;

• prawo do nieskrępowanej możliwości praktyk religijnych;

• prawo do tworzenia własnych instytucji edukacyjnych, kulturalnych oraz takich, których celem jest ochrona tożsamości religijnej;

• prawo do uczestnictwa w rozstrzyganiu spraw dotyczących własnej tożsamości narodowej;

• przywileje wyborcze dla komitetów wyborczych organizacji mniejszości.

Zespół do Spraw Mniejszości Narodowych

Zespół do Spraw Mniejszości Narodowych został powołany w dniu 6 lutego 2002 roku, jako organ opiniodawczo - doradczy Prezesa Rady Ministrów. Kontynuuje on działania Międzyresortowego Zespołu do Spraw Mniejszości Narodowych, istniejącego w latach 1997-2001.
W skład Zespołu wchodzą przedstawiciele ministrów właściwych do spraw: administracji publicznej, finansów publicznych, oświaty i wychowania, pracy, sprawiedliwości, spraw wewnętrznych, zabezpieczenia społecznego, spraw zagranicznych oraz Komitetu Integracji Europejskiej, Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, a także Prezes Urzędu ds. Repatriacji i Cudzoziemców.
Przewodniczącym Zespołu jest podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji, wiceprzewodniczącym - podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury, a sekretarzem - zastępca dyrektora Departamentu Wyznań i Mniejszości Narodowych MSWiA. Obsługę Zespołu zapewnia MSWiA. W ramach Zespołu funkcjonuje Podzespół do Spraw Edukacji Mniejszości Narodowych oraz Podzespół do Spraw Romskich.

Główne zadania Zespołu to:

• opracowywanie działań rządu, które mają stwarzać odpowiednie warunki dla mniejszości narodowych,

• koordynacja działań organów administracji rządowej, zajmujących się sprawami mniejszości,

• ocena i propozycje rozwiązań zmierzających do zapewnienia praw i zaspokojenia potrzeb mniejszości,

• przeciwdziałanie zjawiskom naruszania ich praw,

• inicjowanie badań nad sytuacją mniejszości narodowych w Polsce,

• popularyzacja i nagłaśnianie w społeczeństwie polskim ich spraw i problemów.

Wydział Mniejszości Narodowych
 Departamentu Wyznań i Mniejszości Narodowych MSWiA

Wydział Mniejszości Narodowych został powołany w strukturze MSWiA w styczniu 2000 r. Do zakresu działania Wydziału należy prowadzenie spraw mniejszości narodowych, a w szczególności:

• opracowywanie - w porozumieniu z przedstawicielami innych ministrów - propozycji do założeń polityki państwa wobec mniejszości narodowych,

• obsługa merytoryczna i organizacyjno-techniczna Zespołu do Spraw Mniejszości Narodowych, w tym przygotowywanie materiałów na posiedzenia Zespołu oraz protokołów z tych posiedzeń,

• współdziałanie z organami administracji rządowej i samorządowej na rzecz uwzględniania lokalnych potrzeb mniejszości narodowych,

• utrzymywanie bieżących kontaktów z kierownictwem organizacji społecznych mniejszości narodowych oraz udzielanie - w miarę możliwości - pomocy tym organizacjom w realizacji ich celów statutowych,

• podejmowanie działań na rzecz respektowania praw mniejszości narodowych,

• podejmowanie działań na rzecz rozwiązywania problemów mniejszości narodowych,

• podejmowanie działań mających na celu przeciwdziałanie zjawiskom naruszania praw osób należących do mniejszości narodowych,

• opracowywanie i koordynacja programów na rzecz mniejszości narodowych,

• opracowywanie informacji problemowych, dotyczących mniejszości narodowych dla organów administracji rządowej, Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej,

• opracowywanie materiałów związanych ze współpracą z instytucjami i organizacjami, działającymi na rzecz mniejszości narodowych w ramach Komisji Europejskiej, Rady Europy, oraz Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie,

• przygotowanie materiałów dotyczących respektowania praw mniejszości narodowych, związanych z prawem wewnętrznym i zobowiązaniami międzynarodowymi Rzeczypospolitej Polskiej,

• organizowanie i prowadzenie szkoleń pracowników urzędów wojewódzkich odpowiedzialnych za problematykę mniejszości narodowych.

Wydział Mniejszości Narodowych
Departament Wyznań i Mniejszości Narodowych
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

02-591 Warszawa ul. Batorego 5,
tel.: (22) 601 43 52, 601 15 39, 601 15 48
fax: (22) 601 15 38
e-mail: wmn.dw@mswia.gov.pl